Bản chất của quỹ 300 tỷ USD và nguồn lực từ các quốc gia Vùng Vịnh
Về phía Iran, các nhà chức trách gọi định chế này là một "chương trình tái thiết" nhằm đáp ứng trực tiếp yêu cầu bồi thường chiến tranh của họ sau các chiến dịch không kích khốc liệt. Tuy nhiên, góc nhìn từ các nhà ngoại giao quốc tế lại định hình đây là một quỹ đầu tư đa phương. Chính phủ Mỹ sẽ đóng vai trò là bên hỗ trợ và thúc đẩy cơ chế này vận hành nếu hai quốc gia đạt được thỏa thuận cuối cùng, chứ Washington không trực tiếp bỏ tiền ngân sách vào quỹ.
Nguồn vốn khổng lồ của quỹ dự kiến sẽ được huy động chính từ các quốc gia Vùng Vịnh giàu có, đi kèm với sự tham gia tiềm năng từ Trung Quốc và các định chế tài chính toàn cầu. Đáng chú ý, một số ý tưởng cấu trúc ban đầu của quỹ xuất phát từ các đặc phái viên Mỹ, bao gồm các kế hoạch liên quan đến dự án phát triển bất động sản quy mô lớn tại thủ đô Tehran. Khoản ngân sách này không phải là một cam kết giải ngân ngay lập tức, mà là một phần cốt lõi của thỏa thuận tổng thể sau khi các bên vượt qua giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày.
Các điều khoản cốt lõi trong dự thảo bản ghi nhớ sơ bộ
Bên cạnh quỹ đầu tư tái thiết, bản dự thảo ghi nhớ đang đặt lên bàn cân bốn điều khoản mang tính chiến lược nhằm hạ nhiệt điểm nóng vĩ mô:
Lộ trình ngừng bắn: Thiết lập một lệnh ngừng bắn tạm thời kéo dài 60 ngày giữa các lực lượng quân sự để tạo không gian an toàn cho các phái đoàn ngoại giao thương lượng chi tiết.
Tự do hàng hải tại eo biển Hormuz: Iran buộc phải dỡ bỏ hoàn toàn hệ thống mìn trong vòng 30 ngày, khôi phục lại quyền giao thông tự do cho các tàu vận tải quốc tế và chấm dứt mọi cơ chế tự ý áp phí lưu thông trên thực địa.
Tái cấu trúc hồ sơ hạt nhân: Phía Mỹ đưa ra các yêu cầu nghiêm ngặt, buộc Tehran phải từ bỏ toàn bộ lượng uranium làm giàu ở cấp độ cao, hạn chế chương trình phát triển tên lửa đạn đạo và cắt giảm tối đa các nguồn tài trợ cho các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.
Nới lỏng trừng phạt kinh tế: Washington sẽ từng bước gỡ bỏ các biện pháp cấm vận theo lộ trình, cho phép Iran tiếp cận lại một phần khối tài sản quốc gia đang bị đóng bế tại các ngân hàng nước ngoài và khôi phục hoạt động xuất khẩu dầu thô ra thị trường quốc tế.
BREAKING: The proposed US-Iran peace deal includes a $300 billion reconstruction fund for Iran, per NYT.
The program is being called an international "investment fund," which the US would facilitate in the final deal.
This comes as Iran demands "reparations" to end the war.
— The Kobeissi Letter (@KobeissiLetter) May 29, 2026
Khoảng cách đến thỏa thuận cuối cùng và các rào cản thực tế
Mặc dù việc xuất hiện con số 300 tỷ USD là một tín hiệu tích cực cho thấy các bên đã chấp nhận ngồi vào bàn đàm phán, giới quan sát vĩ mô nhận định đây mới chỉ là một bộ khung sơ bộ. Văn bản này hiện vẫn chưa nhận được sự phê duyệt cuối cùng từ Tổng thống Donald Trump, và các bất đồng sâu sắc giữa hai quốc gia xung quanh điều khoản kiểm soát eo biển Hormuz cùng giới hạn chương trình hạt nhân vẫn ở trạng thái vô cùng căng thẳng.
Đối với thị trường tài chính, thông tin về quỹ tái thiết và điều khoản mở cửa lại Hormuz đang tạm thời gỡ bỏ một phần áp lực tâm lý tiêu cực đối với các doanh nghiệp logistics và bảo hiểm hàng hải. Tuy nhiên, cho đến khi bản ghi nhớ này được chuyển hóa thành một hiệp ước có hiệu lực pháp lý, dòng tiền thông minh vẫn sẽ duy trì trạng thái phòng thủ nghiêm ngặt do rủi ro đổ vỡ thương lượng vào phút chót giữa Mỹ và Iran vẫn luôn hiện hữu.
Tổng hợp bởi VnRebates
