Công ty theo dõi tàu biển TankerTrackers vừa công bố một phân tích đáng chú ý về Eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 1/5 sản lượng dầu và LNG toàn cầu. Theo dữ liệu ảnh vệ tinh chụp ngày 14/9 mà công ty này công bố hôm 15/9, các tàu chở dầu cỡ lớn VLCC hiện đã di chuyển hai chiều qua eo biển này "ngay giữa ban ngày" - điều gần như không xuất hiện trong phần lớn thời gian diễn ra xung đột tại khu vực kể từ cuối tháng 2/2026.
Tàu VLCC di chuyển ban ngày, hoạt động trung chuyển ngoài khơi cũng tăng
Bên cạnh lưu lượng tàu VLCC, TankerTrackers cũng ghi nhận khối lượng dầu thô, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và khí hóa lỏng (LPG) được chuyển giao qua hình thức trung chuyển trực tiếp giữa hai tàu trên biển (STS - ship-to-ship) tại khu vực Vịnh Oman, ngay bên ngoài Eo biển Hormuz, cũng tăng lên. Đây là khu vực các hãng vận tải thường chọn làm điểm trung chuyển hàng nhằm hạn chế thời gian tàu phải đi vào vùng rủi ro cao nhất bên trong Vịnh Ba Tư.
Vì sao dòng tàu quay lại phụ thuộc Hormuz?
Một phần nguyên nhân khiến lưu lượng qua Hormuz tăng trở lại đến từ diễn biến trên đất liền: tuyến đường ống East-West của Ả Rập Saudi - tuyến ống dài khoảng 1.200 km với công suất vận chuyển ước tính khoảng 5 triệu thùng dầu/ngày, vốn được dùng để đưa dầu vòng qua Hormuz ra cảng Yanbu trên Biển Đỏ - đã bị tấn công bằng drone phóng đi từ lãnh thổ Iraq trong hai ngày 10-11/9. Ả Rập Saudi sau đó phải đóng cửa tuyến ống này để đề phòng rủi ro, trong khi giới chức ước tính việc sửa chữa trạm bơm bị hư hại có thể mất từ 3-5 tuần.
Do đây là tuyến đường bộ thay thế quan trọng nhất giúp dầu Ả Rập Saudi né được Hormuz, việc tuyến ống này tạm ngừng hoạt động đồng nghĩa một phần sản lượng dầu vốn được xuất qua đường ống nay buộc phải quay lại tìm đường ra biển qua chính Eo biển Hormuz - nơi rủi ro tấn công vẫn hiện hữu.
Lưu lượng tăng không đồng nghĩa căng thẳng đã hạ nhiệt
Dù có tín hiệu tàu quay lại di chuyển ban ngày và hai chiều, dữ liệu thực tế cho thấy lưu lượng qua Hormuz vẫn còn cách rất xa mức bình thường trước chiến sự. Theo số liệu được Reuters dẫn lại hôm 14/9, chỉ có 4 tàu rời và 10 tàu vào khu vực Vịnh trong một cuối tuần gần đây, thấp hơn nhiều so với mức bình quân khoảng 14 tàu/ngày trong 10 ngày trước đó, và càng nhỏ hơn nhiều so với khoảng 125 lượt tàu qua lại mỗi ngày trước khi chiến sự Iran nổ ra hồi cuối tháng 2.
Rủi ro với tàu thuyền tại khu vực này cũng chưa hề giảm: Cơ quan quản lý eo biển của Iran (PGSA) mới đây công bố danh sách 77 tàu bị cáo buộc vi phạm quy định khi đi qua Hormuz, cảnh báo các tàu này có thể bị phạt, tạm giữ hoặc tịch thu. Ngoài ra, một tàu thương mại cũng được ghi nhận bị trúng vật thể bay không xác định khi đang di chuyển qua eo biển này trong cùng cuối tuần.
Nói cách khác, việc lưu lượng tàu tăng lên nhiều khả năng phản ánh việc các hãng vận tải và nhà giao dịch năng lượng buộc phải tìm cách duy trì dòng chảy hàng hóa trong bối cảnh mất đi tuyến đường ống thay thế, chứ không phải vì rủi ro tại khu vực đã giảm bớt. Giá dầu thế giới cũng phản ánh phần nào thực tế này khi giá dầu Brent đã vượt mốc 100 USD/thùng trong tuần này - lần đầu tiên sau nhiều tháng.
